As cidades están construída co que se fixo pero tamén co que se deixou de facer, eses proxectos que se apartaron e puideron mudar a faciana das rúas e barrios; Santiago non é unha excepción.
“Santiago proxectado, arquitecturas non construídas” naceu como exposición, para mostrar todo o que puído facerse en Santiago e por distintas razóns non chegou a levantarse. Construcións e proxectos que viven na memoria da cidade e, nalgúns casos, de parte da veciñanza.
Agora un libro recolle e analiza unha vintena de proxectos urbanísticos e arquitectónicos nunca realizados na historia de Santiago de Compostela, moitos deles presentados previamente na exposición homónima celebrada na Casa do Cabido entre novembro de 2023 e febreiro de 2024, organizada polo Consorcio da cidade.
Trátanse de arquitecturas plausibles, utópicas, teóricas ou rompedoras que convidan a imaxinar unha cidade distinta, composta por espazos urbanos que hoxe concibiriamos doutra maneira.
A publicación está asinada por tres dos impulsores desta exposición: Fernando Franjo Franjo, Paula Franjo Calvo e Santiago Rodríguez Caramés. Fernando Franjo Franjo, historiador e investigador, un dos comisarios da mostra, ten unha ampla traxectoria vencellada ao estudo do patrimonio de Santiago de Compostela.
Paula Franjo Calvo é arquitecta, especializada en divulgación cultural e análise do patrimonio urbano, cunha especial atención ás relacións entre cidade, memoria e imaxinario colectivo. Santiago Rodríguez Caramés é doutor en Historia da Arte, investigador e profesor da UDC, con numerosos traballos centrados na historia urbana, arquitectónica e cultural de Galicia.
O proxecto, coeditado por Teófilo edicións e o Consorcio de Santiago, estrutúrase en catro grandes partes, unidas de maneira espacial e cronolóxica en relación coa historia da cidade: a Catedral e a súa contorna; a Alameda e as aperturas de Compostela; o Ensanche e os bordos do centro histórico; e os límites urbanos.
Cada bloque permite comprender como Santiago foi imaxinando o seu crecemento ao longo dos séculos, sempre en diálogo coa súa Catedral e coa forte carga simbólica da cidade. O libro, publicado en edición trilingüe (galego, castelán e inglés) inclúe máis de duascentas imaxes e como complemento fundamental textos orixinais dos colaboradores da exposición, arquitectos, urbanistas e historiadores que achegan as súas propias reflexións sobre cada un dos proxectos desta Compostela imaxinaria.
Participan como colaboradores: Álvaro Siza, Rafael Moneo, Alfredo Vigo Trasancos, Jesús Ángel Sánchez García, José Antonio Puente Míguez, Luz Paz Agras, Belén Castro Fernández, Xosé Manuel Casabella, Teresa Couceiro, Yolanda Pérez Sánchez e Antonio Maroño Cal. Santiago proxectado, arquitecturas non construídas é, en definitiva, unha chamada á imaxinación para reconstruír escenarios alternativos: percorrer unha cabeceira gótica proxectada para a Catedral, transitar por grandes vías que poderían atravesar o centro histórico ou deterse nunha gran praza urbana no que hoxe é a Alameda de Santiago.
