A Universidade de Santiago presenta un estudo que pon en valor de Benigno Ledo para a modernización da apicultura en Galicia
A importancia da apicultura en Galicia chéganos desde dende hai séculos pero a súa modernización comezou a finais do XIX e nos primeiros anos do século XX. O alcumado “Cura das abellas”, Benigno Ledo, é un dos protagonistas de eses avances fundamentais.
Un estudo dos profesores Damián Copena, da Facultade de Administración e Dirección de Empresas, ADE, e María Gómez Martín, profesora da Universidade de Oviedo, define un pouco máis e pon en valor o papel que xogou Ledo en esa modernización da apicultura.
O traballo aborda como o papel “Cura das abellas” foi clave na expansión das colmeas de cadros móbiles. Dende a década de 1880, coa introdución da primeira colmea mobilista, este relixioso convértese en protagonista, a través dunha longa e diversa serie de iniciativas, do impulso para a transformación do modelo apícola e a divulgación e expansión das técnicas modernas vinculadas coas colmeas de cadros móbiles.
O estudo publicado na revista Cuadernos de Estudios Gallegos pon en valor a figura de Ledo. A investigación profunda en como o “Cura das abellas” colaborou en múltiples cabeceiras de prensa, e realizou conferencias ademias de ser responsable da innovación tecnolóxica en colmeas e utensilios apícolas, nalgúns casos a través de patentes.
Con todo, dentro da longa traxectoria de actuacións vinculadas coa modernización da apicultura en Galicia nas que participa, destaca a súa designación, por parte da Deputación de Lugo, como profesor provincial de apicultura. Desde o ano 1927 e ata 1948, Ledo desenvolve unha ampla e variada gama de iniciativas vinculadas coa propagación e fortalecemento do mobilismo.
O “Cura das abellas” convértese en profesor de apicultura en centros de ensinanza de Lugo, instala varios apiarios tanto na cidade como en diferentes puntos da provincia, realiza conferencias en municipios e sindicatos e tamén publica materiais formativos específicos, sendo destacable o seu “Cursillo práctico de Apicultura”, que se converte nunha obra de referencia no ámbito galego.
“As tarefas realizadas dende a Deputación posibilitan o incremento do número de colmeas mobilistas na provincia e a expansión das prácticas modernas”, explican os profesores Copena e Gómez. Estas actuacións a prol da apicultura moderna “continuarán nas seguintes décadas grazas ao alumnado e aos discípulos do profesor de apicultura”, engaden.
Sistema alternativo
Tal e como se desprende do estudo, Benigno Ledo consideraba necesario cambiar o modelo fixista predominante en Galicia, polo mobilista, sistema alternativo que agroma desde mediados do século XIX a partir dunha serie de descubrimentos científicos que permiten unha maior interacción das persoas que se dedican á aplicultura nas colmeas e un incremento da intensificación e das producións obtidas. De feito, Ledo produce innovacións no sector apícola a partir da creación de tres modelos de colmeas mobilistas: a Ledo-Argozón, a Vivero e a Avión, ademais de crear melloras relevantes en varios utensilios do oficio apícola.
O estudo sinala que a apicultura formaba parte das economías de subsistencia nas áreas rurais, sendo unha actividade sumamente relevante tal e como mostra a existencia de máis de 366.000 colmeas a mediados do século XVIII, “aproximadamente tres veces máis das que hai censadas na actualidade”, salienta o artigo.
A actividade apícola galega tradicional fixista, cuxa denominación deriva de que os favos creados polas abellas non se poden mover, contaba cunha escasa dedicación temporal.
Segundo explica a investigación, a apicultura en Galicia foi historicamente unha actividade ligada ás economías familiares de subsistencia e con manexos pouco intensivos. A apicultura en Galicia mantívose sen grandes modificacións ata a entrada no territorio dunha nova concepción desta actividade rural: a apicultura mobilista.
O manexo das abellas vai comezar a transformarse conceptualmente coa chegada, a partir da segunda metade do século XIX, de varios descubrimentos foráneos.
As diferentes innovacións científicas aparecidas, como o paso da abella, espazo entre os elementos do interior da colmea que os insectos non encherán con cera ou con própole, foron a base para a aparición dunha nova maneira de entender a actividade apícola artellada arredor do cadro móbil nas colmeas, o que permitirá deseñar novas tecnoloxías que posibiliten unha maior intervención das persoas apicultoras no interior das colmeas e na actividade das mesmas.
“Benigno Ledo encádrase nun contexto no que se sinala a necesidade de que as persoas ilustradas, de maneira destacada os relixiosos e os mestres de escola, sexan axentes clave no proceso de difusión da apicultura moderna”, explican Copena e Gómez.
Neste senso, no proceso de modernización da apicultura a nivel estatal, ademais de Benigno Ledo, outras persoas ligadas ao ámbito da Igrexa contan cun papel moi relevante. “Certamente, a relación entre os párrocos e as abellas vén de lonxe, contando historicamente os centros relixiosos con colmeas para a produción propia dos produtos apícolas e, fundamentalmente, da cera de abella, un produto que tiña unha grande demanda por parte da Igrexa”, relatan.
O artigo titulado ‘Benigno Ledo, o Cura das Abellas, e a modernización da apicultura en Galicia’ pretende recuperar a figura deste relixioso como introdutor e impulsor da modernización da apicultura en Galicia durante as décadas finais do século XIX e a primeira metade do século XX.
A análise das publicacións xeradas polo profesor Ledo no exercicio da súa profesión, xunto ás fontes arquivísticas e documentais do período, permitiu comprender a variedade e o alcance da actividade do eclesiástico lucense no proceso inicial de transformación da industria apícola galega.
