Compostela, 11/04/26 – Non valoramos de xeito adecuado o que chega a Compostela. A exposición Antifémina Colita é un de eses casos. Santiago é o terceiro lugar que a acolle, despos de Madrid e Barcelona, e a que máis fotografías mostra xa que se foron engadindo desde a primeira exposición. Pero que é Antifémina? Quen é Colita? Que ten que ver Maria Aurèlia Capmany? o explicamos a continuación xa que ata xuño tedes oportunidade de desfrutala.
Unha historia persoal
Antifémina Colita recupera o traballo fotográfico que Colita (Isabel Esteva, 1940-2023, Barcelona) publicou en formato libro xunto con textos da escritora catalá Maria Aurèlia Capmany (1918-1991, Barcelona).
Foi un proxecto a catro mans considerado co tempo como o primeiro libro gráfico abertamente feminista da Transición. Antifémina publicouse en 1977 e foi retirado do mercado pouco despois pola propia editorial por decisión do seu novo director, quen o considerou inapropiado para a España do momento, converténdose así nun libro de culto crítico e reivindicativo.
En 2021 Colita e Francesc Polop, comisario desta exposición, recuperaron o volume, reeditado e publicado pola editorial Terranova e polo Concello de Barcelona. Este é o libro que se amosa por vez primeira en formato expositivo como homenaxe póstuma a Colita e como reivindicación da figura destas dúas mulleres intelectuais e valentes que loitaron de maneira clara e directa para dignificar o feito de ser muller nunha sociedade que comezaba a emerxer da longa ditadura franquista.
Colita
Isabel Steva Hernández naceu en Barcelona en 1940 e é coñecida artisticamente como Colita. O seu alcume vén dunha historia contada polo seu pai sobre o seu nacemento “debaixo dunha col”. Formouse xunto a fotógrafos como Oriol Maspons, Miserachs, Català-Roca e Pomés. Retratou a vida cotiá de Barcelona: o mundo xitano, o flamenco, o Barrio Chinés ou La Rambla. Creou unha enorme galería de retratos de figuras culturais e artísticas do século XX. Estivo vencellada a movementos como a Gauche Divine, a Escola de Barcelona e a Nova Cançó. Durante a Transición documentou acontecementos políticos e sociais clave. Comprometida co feminismo, foi editora gráfica de Vindicación Feminista en 1976. Publicou máis de 70 libros, realizou máis de 40 exposicións e recibiu numerosos premios. Faleceu en Barcelona o 31 de decembro de 2023.
Maria Aurèlia Capmany
Isabel Steva Hernández naceu en Barcelona en 1940 e é coñecida artisticamente como Colita. O seu alcume vén dunha historia contada polo seu pai sobre o seu nacemento “debaixo dunha col”. Formouse xunto a fotógrafos como Oriol Maspons, Miserachs, Català-Roca e Pomés. Retratou a vida cotiá de Barcelona: o mundo xitano, o flamenco, o Barrio Chinés ou La Rambla. Creou unha enorme galería de retratos de figuras culturais e artísticas do século XX. Estivo vencellada a movementos como a Gauche Divine, a Escola de Barcelona e a Nova Cançó. Durante a Transición documentou acontecementos políticos e sociais clave. Comprometida co feminismo, foi editora gráfica de Vindicación Feminista en 1976. Publicou máis de 70 libros, realizou máis de 40 exposicións e recibiu numerosos premios. Faleceu en Barcelona o 31 de decembro de 2023.
A mostra Antifémina
A mostra reúne máis de 130 fotografías estruturadas en dez seccións que abordan, con ton crítico e didáctico, o debate sobre a feminidade convencional: a muller, submisa, perfecta casada, pasiva e sacrificada. Nelas, Colita retrata a vellez, o traballo, a relixión, a prostitución, a cousificación, a marxinación, as modelos o disfrace ou o piropo en imaxes de corpos apoderados, sólidos, macizos, nus, anoréxicos, eróticos, decorativos, marcados pola xuventude ou erosionados pola vellez. Un imaxinario que permite a quen visita a mostra comprender o significado de ser muller no franquismo, nun contexto de represión e discriminación marcado polo pechado conservadorismo, escurantismo e desigualdade contra as mulleres.
Falamos con Xosé Antón Serén que nos acompaña como guía nunha vista á exposición. Como dicíamos ao comezo, esta é a máis numerosa das tres exhibicións que se levan feito e a terceira que se organiza. Para Xosé Antón esta é a mellor polo espazo expositivo e polo número de fotografías.
Un pode acudir á exposición polas fotografías pero tamén porque é unha ollada a esa España oculta da que non se fala dabondo. Desde a relixión á prostitución, o pobo xitano ou o papel da muller son algúns dos temas que recolle Colita nas súas instantáneas.
Antifémina foi ademais un traballo arriscado nun momento no que non se sabía que podía pasar. O feito de que acabara sendo censurado pola propia editorial é un reflexo da incerteza que se vivía en España. Segundo Senén, tanto Colita como María Aurelia foron moi avanzadas ao seu tempo e viviron loitando contra o franquismo.
Trátase sen dúbida dunha exposición imprescindible para coñecer certas realidades da España da ditadura pero tamén o traballo dunha das mellores fotógrafas españolas. A mostra foi comisariada por Francesc Polop, escultor e deseñador que en 1983 coñeceu a Colita, con quen iniciou unha relación persoal e profesional.
Polop tamén realizou catálogos e a recuperación e redeseño de Antifémina. Comisariou varias exposicións da fotógrafa en Barcelona, Madrid e Granada. Da súa colaboración xurdiu o Archivo Colita Fotografía. Actualmente dirixe e xestiona este arquivo para difundir a obra de Colita.
Antifémina pódese ver na sala Isaac Díaz Pardo do Auditorio de Galicia todos os días de 10.00 a 14.00 e de 16.00 a 20.00 h (pecha unha hora antes os días de evento) e a entrada é de balde.
